Een labyrint, geluidsopnamestudio, akoestische concertjes en klankbaden in mijn Badgastenkerkje. Eigen mat meenemen is niet nodig er zijn matten, dekentjes en kussens aanwezig. Voor wie niet kan of wil liggen is er een stoel. i.v.m. beperkt aantal plekken is het nodig om te reserveren
Het Badgastenkerkje is een klein plekje in Wijk aan Zee, dat gemaakt is en geliefd als ruimte voor muziek, meditatie, ontmoeting en samenzijn. Soms mét- en vaak zónder heel veel woorden.
WIJK AAN ZEE – Hoe meer kerken worden afgebroken of een andere functie krijgen hoe meer nieuwe dogma’s en heilige huisjes er ontstaan. Hoe meer technologie in een samenleving des te groter de behoefte aan (oude- en nieuwe vormen van) religie en spiritualiteit.
Er zijn heel wat labyrinten in Nederland. Je hebt ze in diverse soorten en maten. In het bos, in een paleistuin, in een school of op een stadsplein. Het labyrint in het Badgastenkerkje is nog niet opgenomen in zo’n overzicht maar het is er wel degelijk, sinds 2025. Je kan het lopen vóór of na een klankschalenconcert in het kerkje of ook op andere momenten die worden aangegeven op deze website j-p.nl
Ik weet niet hoe het bij jou is, maar bij mij gaan er weken, maanden, jaren voorbij zonder een gesprek over hoe wij als kind hebben ‘leren eten’. Deze week mocht ik maandag Henks- en dinsdag Wilma’s relaas horen, hoe beiden door hun respectievelijke oma’s eigenlijk gedwongen werden om iets wat zij niet lustten op te eten. Hun reacties destijdsop de eet-eiswaren verschillend en hoe het verder liep ook.
Ik was 5 jaar, zij kookte heel vies, vond ik
Henks herinnering kwam naar voren tijdens de podcast over authenticiteit die we maandag opnamen. Henk (74) : “Toen mijn moeder moest bevallen ging mijn oma op ons passen, met zijn drieën. En zij kookte heel vies vond ik. En ehm ik heb het ook niet opgegeten. En in eerste instantie moesten we alles opeten. Echt… Tweede Wereldoorlog natuurlijk. En eh Ja. Ik besloot op dat moment om weg te lopen en ik was iets van, nou wat zal ik zijn geweest, 5 jaar. Ik rende de straat af en zij moest achter me aan”.
Judith: “En dan moet je dus ook weer terug. Je bent weggelopen”.
Dat mijn oma dat zag vond ik heel eerlijk van haar
“Nee, ik ben niet teruggegaan. Ik ben weggelopen en uiteindelijk is mijn oma achter me aangerend. En die heeft mij staande gehouden en die heeft mij weer tot rust gebracht zeg maar. En die heeft gezegd je hoeft het niet op te eten. En dus ze is gaan onderhandelen met mij en daarom ben ik teruggegaan zeg maar. Dat vond ik wel heel eerlijk van haar zeg maar, dat ze dat zag. Terwijl ik een hele dominante oma had. Ze kwam later met een boterham. En dat was voor mij echt een overwinning toen ik in mijn bedje lag.
Typisch toetje in die tijd
Dinsdag raakte ik op de patio van de sauna in gesprek met Wilma (68). En hoe we op het onderwerp kwamen weet ik niet meer maar het was rond lunchtijd en het ging over eten en zij vertelde een herinnering uit haar kindertijd die veel overeenkomt met die van Henk. Wilma werd als klein meisje ook geconfronteerd met een oma die het in Wilma’s beleving zwaar aanzette om haar kleinkind iets te laten eten wat zij niet lustte. Het gerecht was een typisch toetje in die tijd: pap met krenten. De koeling in de winkel was nog niet gevuld met fel gekleurde- , zwaar gezoetetoetjes. Je kookte pap en om het lekker te maken waren er accentjes met krentjes.
Krenten…dacht het niet
Het resultaat van het geforceerd opeten van die pap met krenten was natuurlijk compleet averechts: Wilma laat tot op de dag van vandaag, zo’n 60 jaar na het voorval, nog steeds de krenten aan haar voorbij gaan. De aversie/averechtsie richtte zich dus niet zozeer tegen de pap maar tegen de krenten. Wilma vertelde dat zij eigenlijk alles lust wat op krenten lijkt, bijvoorbeeld de veel zuurdere krentberries, maar krenten… dacht het niet.
De accentjes van de krentjes
De uitdrukking krenten uit de pap halen: Alleen het lekkerste of meest lucratieve deel voor jezelf nemen. Vroeger was pap een eenvoudig en goedkoop hoofdgerecht, maar de krenten waren het lekkere en dure extraatje. Wie alleen de krenten opeet en de gewone pap laat staan, pakt dus het fijnste deel voor zichzelf. De uitdrukking: de krenten niet uit de pap laten halen betekent dat je niet toelaat dat een ander de beste, lekkerste of meest aantrekkelijke delen van iets voor zichzelf pakt, waardoor jij met het minder aantrekkelijke werk of voedsel achterblijft.
Papenomastories
In het gesprekje dat hierop volgde maakte ik de flauwe opmerking: heb je je zo niet de krenten uit de pap laten halen? Vervolgens vond ik het wél grappig en ook opmerkelijk dat Wilma dit grapje niet al tot vervelens toe gehoord bleek te hebben en dat zij zelfs helemaal niet bekend bleek te zijn met deze uitdrukking. Als afsluiting van dit artikeltje wil ik Henk en Wilma, die overigens op een steenworp afstand van elkaar wonen en bij mijn weten elkaar helemaal niet kennen, bedanken voor het delen van jullie Pap-en omastories.
Reactie
Hieronder volgt mijn reactie op wat jullie vertelden. Bij voorbaat mijn excuses voor mijn onbeholpen maar welgemeende reactie. Bij de meest dingen voel ik niet de behoefte om te reageren maar hier doe ik het graag. Persoonlijk heb ik liever één onbeholpen reactie die welgemeend is dan twee beholpen reacties die dat niet zijn. Ik hoop dat jullie dit ook hebben. Dus daar gaat ie:
Henk
Henk, ben je weleens toegesproken via een artikel? Is dit niet een beetje raar?… Dat jij als kein broekie in een spannend moment je rigide optredende oma wist te bereiken die na jouw wegloop-actie haar menselijkheid hervond, die met je ging onderhandelen, en toen voor jou eetbaar eten aanbood, dit wees misschien toen al een beetje in de richting van jouw talent om mensen te kunnen helpen met communicatie en gedrag, grenzen. Wat jij zo goed en graag doet dat je het ook na het bereiken van de pensioensleeftijd en op niveau blijft doen.
Wilma
Wilma, de manier waarop jij erover vertelde gaf mij de indruk dat jij dit lastige moment uit je jeugd dat misschien al te makkelijk bestempelt zoou kunnen worden als ’traumaatje van je omaatje’, dat jij er op zo een originele manier mee speelt dat je er plezier aan beleeft. Ik meende dat te zien in je ogen toen ik naar je luisterde. Want ik verdenk jou ervan dat iedere keer wanneer je met krenten wordt geconfronteerd dat jij het talent hebt dat je oprecht blij kan zijn door ze niet op te eten. En iemand die kan genieten door iets niet te doen, wat toch echt iets anders is dan gewoon nietsdoen, die is in mijn ogen een hele creatieve.
Sla vooral de korte docu hieronder over boer Bart Bartels en de bruine bonen niet over.
x Jan Paul
Ik bid niet voor bruine bonen ~ Reportage over Bart ‘Bartje’ Bartels met Tosca Niterink
Bartje
De onderwijzer en auteur Anne de Vries schreef in de winter van 1934-1935 zijn jeugdroman Bartje. Het geliefde boek werd nog bekender door de 7-delige tv-serie die Willy van Hemert in 1972 maakte. De beroemdste scene is:
En dan gaat alles zo gauw. Vaders stoel vliegt tegen de muur, Bartje zwaait door de lucht, zijn voeten slaan een bord van de tafel. Riekie wordt onderstboven gelopen, allen jammeren. ‘Albert, neem je in acht, ’t is een kiend!’ ‘Vader, o, o, vader!’ Maar vaders eeltige hand beukt op Bartjes broekje. En die slimme, kalme Bartje is veranderd in een kleine woesteling. Hij trapt, bijt, slaat om zich heen. Hij gilt: ‘Nooit, nooit, nooit!’…. Dan zet moeder de deur wagenwijd open en vader stoot hem naar buiten. ‘En de drommel zal je halen, as ie nog een stap over de drempel doen!’ buldert vader, hijgend. ‘Ie bint jà een wild dier geliek!’ roept moeder. ‘Zoek dan maar een ander huus op, heur! Wij willen zo’n stiefkop niet meer hebben.’ ‘Zo is ’t,’ bevestigt vader, verrast door dit nieuwe gezichtspunt. ‘Smeer hem maar. Zuuk maar een ander vader en moeder. En heb ’t hart eens in ’t lief, dâ j’ weeromme kommen.’ De deur slaat dicht.
Anne de Vries: “Bartje heb ik geschreven vanuit mijn jeugdgevoelens, gecombineerd met mijn studie en ervaring als schoolmeester. Bartje wil een schreeuw zijn om eerlijkheid in de opvoeding, om oprechtheid en belangeloosheid tegenover het kind, dat in ons graag een kameraad wil zien en zich telkens weer door ons bedrogen voelt. Het boek wil laten zien hoe daardoor bij het kind zich wel dezelfde ondeugden moeten ontwikkelen en dezelfde listen en achterbaksheden waar wij als grote mensen altijd mee te strijden hebben.”
Aanverwante creaties uit het Badgastenkerkje
Vernieuwd liedje ‘Van het Kind’ van Coornhert uit 1603, t.g.v. de Coornhert-lezing in de Grote Kerk Beverwijk op 29 oktober 2022. Zang en gitaar: André Uitgeest, zang en gitaar: Ab Winkel, zang en overige instrumenten: Jan Paul van der Meij, in het Badgastenkerkje Wijk aan Zee. Tekstbewerking: Ab Winkel.
Het eerste evenement in het Badgastenkerkje was de vertoning van onze docu Kind van de Natuur over vervalsing in kunst en natuur. Geproduceerd door Jan Paul, Ab en Saskia.
Wijk aan Zeese buurtband de Impulsivo’s en Lut Luttik zingen en spelen Lut’s lied Hart Gelag (Hard Gelach) videoanimatie: De vrijstaat Roetz.
WIJK AAN ZEE – En toen – op enig moment in de geschiedenis, waarschijnlijk niet lang na het ontdekken van iets niet-authentieks, bedacht de mens het woord: authenticiteit. Henk, Judith en Jan Paul verkennen het begrip authenticiteit en delen persoonlijke ervaringen en inzichten. Muzikanten Flint en Noël van de band Glitz komen langs in het kerkje en trakteren op twee nieuwe nummers.
We ontvangen binnenkort weer een aantal mensen voor een podcastgesprek in het Badgastenkerkje die iets kunnen vertellen over authenticiteit. De laatste aflevering waarvan de datum nog wordt bekendgemaakt is live en publiek.
Henk: Het is sowieso een ontzettend interessant thema vind ik. Het roept heel veel bij me op. Maar aan de andere kant.. het is ook eigenlijk heel gewoon op een of andere manier… en ongrijpbaar.
Judith: Het is ook een zoektocht, eigenlijk een vind-tocht van wie ben je en dat verandert ook. Steeds meer dingen die niet bij je passen gaan bij je weg en er blijft over wat fijn is. Dat is gewoon een soort van innerlijke rust, wat je dan ervaart erbij.
Durven erkennen dat iets niet bij jou past
Het gesprek gaat via persoonlijke belevenissen, een speciale ontmoeting met Herman Brood, succes hebben in werk dat niet bij jou past, op zoek naar iets wat wél bij jou past, werk vinden waar je zó van houdt dat je het je hele leven wil doen, als trainingsacteur iemand anders spelen en zo leren over jezelf, helemaal niet bezig zijn met wat een ander vindt, bevragingen van taalgebruik, een nieuwe, lieve en vrijere manier van zeggen: ik-hou-van-jou, een verblijf van honderddrieëntwintig dagen in het Big Brother huis, veiligheid vinden en veilig zijn bij jezelf…
Authenticiteit van je kind
…niet-voldoen aan conventies en jezelf trouw blijven, superspannend om niet altijd mee te gaan in wat een groep wil, de dreiging van uitsluiting, op je 16e bewust zien dat het voor jou niet meer leefbaar is en het ouderlijk huis verlaten, de authenticiteit van je kind, naar het circus gaan omdat je zoon dit het summum vindt terwijl jij moeite hebt met het kijken naar het niet-authentieke gedrag van circusdieren…
Schaamteloosheid en in je nakie over de dorpswei rennen
…het negeren en het onthouden van affectie aan kinderen als methode om hen aan te zetten tot gewenst gedrag, de vraag: waar ligt de sleutel tot authenticiteit, in een ander? In jezelf? schaamteloosheid en in je nakie over de dorpswei rennen, jouw deelname aan een reality-show gebruiken als middel om jezelf beter te leren kennen, een onaantastbare plek in jezelf die alleen voor jou toegankelijk is – als je durft- , waar je helemaal alleen en jezelf bent, het Point Of Creation, alleen zijn als middel om het contact met jezelf te verstevigen,
Nieuwe woorden
Willem de Ridder, het niet-bestaan in de natuur van het woord ‘nee’, bunkers en monumenten die herinneren aan oorlog, (g)een monument dat herinnert aan liefde, het woord authen-theos wat betekent ‘met de handen gemaakt’, de ‘onteigening’ door a.i. die eigenlijk niet mogelijk is, de bezieling van een kunstenaar en twee live gespeelde songs die evoluëren met nieuwe woorden die opkomen tijdens dit optreden.
“Ik zou meteen teruggaan naar de inheemse Amerikanen, die in harmonie leefden. Ze hadden een democratische overheid waarin burgers deelnamen aan de beslissingen die door het stamhoofd werden genomen. De leider was er om de gemeenschap te ondersteunen..
Zoals ik eerder al zei, moesten de meeste wetten bovendien worden goedgekeurd door het Huis van de Grootmoeders, zoals de Senaat werd genoemd, om ervoor te zorgen dat de wetten de komende zeven generaties kinderen konden ondersteunen. Het uitgangspunt was altijd: zullen de dingen die we vandaag doen de groei en vitaliteit van kinderen in de komende zeven generaties ondersteunen?
“Wat ik hier doe is niet proberen om jou te bekeren tot een religie, sekte of ideologie. Ik heb geen geloofssysteem, geen theologie, geen filosofie en geen religie. Wat ik probeer is mijn ervaring van waarheid over te brengen. Als je er iets aan hebt, kun je het gebruiken. Als je zegt dat je er niets aan hebt, is dat volkomen terecht; dat is jouw vrijheid. Ik zal geen inbreuk maken op jouw vrijheid of jouw individualiteit schenden.
Hoe vrij ben je nou echt als je zelf niet kunt beslissen over de spullen en het geld dat je nodig hebt om te leven? Wat gaat er mis als mensen met macht en regels hun eigenlijke opdracht vergeten? En hoe ziet een wereld eruit waarin bezit, samenwerken en jezelf ontwikkelen perfect samengaan?
WIJK AAN ZEE – Zoek jezelf, vind jezelf. Wat is authenticiteit? Simone van Roon, Maxime Maanders, Jan Paul van der Meij hebben met gemak een levendig gesprek van een uur over authenticiteit. Dik Broekman en Rob Zwart spelen een gloedvolle, authentieke live-uitvoering van een lied over authenticiteit, het nummer Let me be van The Turtles. Zijn we na het gesprek en aan het eind van het liedje ietsje dichter gekomen bij authenticiteit ? “Eigenlijk weten we meer over niet-authenticiteit dan over authenticiteit”. Luister en bepaal het zelf.
We ontvangen binnenkort weer een aantal mensen voor een podcastgesprek in het Badgastenkerkje die iets kunnen vertellen over authenticiteit. De laatste aflevering waarvan de datum nog wordt bekendgemaakt is live en publiek.
